انرژی خورشید «مزیتی مغفول»

کرامت انسانی – گروه اقتصادی: استان سمنان دارای ۳۱۰ روز آفتابی در سال است که از این منظر ‌تواند ظرفیت ویژه‌ای برای سرمایه‌گذاری در بخش انرژی خورشیدی باشد. شش سال پیش که دانشگاه صنعتی شاهرود همایشی را برگزار کرده بود با یک استاد برزیلی دانشگاه انگلستان گفتگو می‌کردند او از حجم آفتابی که در اردیبهشت ماه شاهرود بود شگفت زده شده بود و از من خواست تا درباره بهره‌گیری ایرانی‌ها از این ظرفیت برای او توضیح دهم و وقتی به او گفتم که در کل استان سمنان فقط دو نیروگاه خورشیدی وجود دارد که روی هم ۱۰ درصد هم پیشرفت فیزیکی ندارند (در آن زمان) شگفت زده شد او یک جمله عجیب را بر زبان آورد و گفت ما در کشورهای اروپایی بر روی 150 تا 190 روز آفتابی سرمایه‌گذاری میلیون یورویی می‌کنیم و شما ۳۱۰ الی ۳۳۰ روز آفتابی را ر اختیار دارید اما برای آن کاری انجام نداده‌اید! او اعتقاد داشت با نیروگاه خورشیدی به اندازه یک روستا می‌توان تمام برق استان سمنان را تامین کرد و با راه اندازی یک نیروگاه در جنوب شاهرود به اندازه یک بخش، می‌توان انرژی مورد نیاز بخش صنعت کل ایران را تامین کرد. او البته بر این عقیده بود که نوع نگاه حاکمیت بر مسائل سبب می‌شود که گاهی از داشته‌ها غفلت شود و همچنین عقیده داشت که ایرانی‌ها سه دهه طلایی را بدون استفاده از ظرفیت هایشان هدر دادند در صورتی که اگر از این حوزه کار عملیاتی بهتری صورت می‌گرفت امروز ایران می‌توانست بزرگترین صادر کننده برق در خاورمیانه باشد مشخصاً او اعتقاد داشت که ایران اگر در این سه دهه اخیر از بسیاری مسائل وقت و هزینه گیر دست می کشید و فقط به همین یک مورد یعنی تولید انرژی می پرداخت به واسطه ظرفیت هایش، امروز مهمترین کشور دست کم آسیا در بعد انرژی محسوب می شد.
جالب اینجا است که این استاد امروز خبر ندارد که بعد از پنج سال نه تنها اتفاق خاصی در شاهرود رخ نداده بلکه چهار روز در هفته برق مردم، کسبه و درمانگاه ها و ادارات و …. دو ساعت قطع می‌شود و دلیل آن هم ناترازی انرژی و کمبود مضاعف برق است. شگفت آور اینکه آن دو نیروگاهی که در سمنان و دامغان نیز در حال ساخت بودند هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیدند در صورتی می‌توانند به بهره‌برداری کامل برسند که با نرخ تورم موجود و تلاطم‌های ارزی شاید نسبت به پنج یا شش سال پیش می‌بایست ۱۰ برابر بیشتر هزینه کرد زیرا دلار نسبت به آن زمان جهشی عظیم داشته است.
عدم نگاه توسعه محور یکی از مهم‌ترین معایبی است که به اقتصاد کشورمان و طبیعتاً شهرستان شاهرود ضررهای هنگفت وارد کرده است. شهرستانی که ۳۱۰ روز آفتابی دارد اما صنایع آن محکوم به بی‌برقی هستند و از سوی دیگر برق خانه‌های مسکونی نیز مدام قطع می‌شود یکی از نکات عجیب و غریب درباره انرژی خورشیدی این است که دولت در سال‌های اخیر ۳۲ هزار مگاوات مجوز نیروگاهی صادر کرده در صورتی که کل تولید نیروگاه‌های انرژی تجدید پذیر۲۲۰۰ مگاوات است که از این بین سهم انرژی خورشیدی ۱۸۰۰ مگاوات محاسبه می شود به عبارت دیگر حتی یک درصد از پروانه‌های صادر شده در کشور به تولید برق نرسیدند و این سوال اساسی در اینجا پدید می‌آید که پس این پروانه های صادر شده دقیقاً کجا هستند و صرف چه شده اند؟ و چه میزان تسهیلات را تاکنون دریافت کردند؟ تسهیلاتی که با توجه به اعداد موجود احتمالاً سر از صنعت ساختمان یا مسائل دیگر درآورده باشد که ما البته نمی‌دانیم اما قطع به یقین فعلاً تبدیل به انرژی خورشیدی نشده است و این نشان می‌دهد که احتمال وجود رانت و فساد و یا در خوشبینانه‌ترین حالت انحراف از معیار به شدت در این حوزه وجود دارد.

مشکل بزرگ اما اینجا است که دولت اعلام کرده تا یک سال آینده می‌خواهد ظرفیت پروانه‌های صادر شده برای نیروگاه‌های تجدید پذیر را به ۵۰ هزار مگاوات افزایش دهد و در نتیجه امکان دارد سقف میزان پرداخت به این نوع انرژی در کشور تکمیل شود و مجوز جدیدی دیگر صادر نشود در حالی که هنوز هیچ کمکی به انرژی برق مورد نیاز کشور نشده است لذا بیم آن می‌رود که در آینده در نقاطی مانند شاهرود که ۳۱۰ روز آفتابی دارند شاهد تاسیس این نوع نیروگاه‌ها نباشیم و این فرصتی است که از مردم دریغ ‌شد.
در این بین باید چه کرد؟ یک کارشناس انرژی در گفتگو با کرامت انسانی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین اقداماتی که باید صورت گیرد ورود جدی دستگاه قضایی و دولتی به ماجرای صدور مجوزهای نیروگاه‌های خورشیدی است، می گوید: دستگاه قضایی امروز باید از دولت و دولت قبل سوال کند که این حجم از صدور مجوزهای انرژی خورشیدی و نیروگاه‌های تجدید پذیر چه شده و چه سرنوشتی دارد و در اختیار چه کسانی قرار دارند تا در صورت لزوم با متخلفان این حوزه برخورد شود.

محمد حسین طهماسبی ادامه می دهد: در وهله دوم دولت باید اعلام کند مجوز کسانی که از زمان اخذ به مدت مثلاً دو سال موفق به راه اندازی نیروگاه نشدند را باطل می‌کند تا در این بین متقاضیان واقعی شناسایی شود سومین راهبرد دولت در شهرهایی مانند شاهرود که استعدادهای ویژه‌ای به لحاظ انرژی خورشیدی دارند ارائه مشوق‌های جدی برای سرمایه‌گذاری شامل اعطای زمین رایگان پاسخ به استعلام‌ها در اسرع وقت، تسهیلات مالی و همچنین معافیت‌های مالیاتی و … باشد تا سرمایه گذاران تشویق شوند که در این نوع شهرها حضور پیدا کرده و سرمایه گذاری کنند و از سوی دیگر عوارض گمرکی واردات پنل‌های خورشیدی باید کاهش یابد.
او می گوید: این عوارض امروز نزدیک به شش درصد است و این هزینه بسیار هنگفت خواهد بود لذا سرمایه گذاران پنل های خورشیدی در سراسر کشور و یکی دو سرمایه گذاری که در استان سمنان نیز حضور دارند، از دولت تقاضا دارند که این عوارض را صفر کند و یا به یک درصد کاهش دهد زیرا امروز کشور نیازمند واردات این پنل‌های خورشیدی است و شرایط کنونی هم واقعاً برای وارد کننده صرفه ندارد زیرا هزینه بسیاری را باید برای گمرک بدهد.
صحبت های فعالان عرصه انرژی قابل توجه است اما در خصوص عوارض گمرکی نکته قابل توجه اینجا است که مسئولان استان سمنان پیشگام شده اند تا این موضوع حل شود. معاون اقتصادی استاندار سمنان چندی قبل اعلام کرد که در نامه‌ای خطاب به رئیس جمهور خواستار بازنگری در تعیین میزان عوارض پنل‌های خورشیدی شده تا سرمایه‌گذاران در این حوزه بتوانند با هزینه کمتری این پنل‌ها را از گمرک ترخیص کنند گفته می‌شود دولت به زودی در جلسه این پیشنهاد را مورد بررسی قرار خواهد داد و باید دید که چه تصمیمی در این زمینه گرفته می‌شود قدر مسلم این است که نه دولت نگاه ویژه‌ای به سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی خورشیدی در مناطقی مانند شاهرود داشته و نه هزینه‌های بسیار بالای پنل‌های خورشیدی انگیزه‌ای برای سرمایه گذاران باقی گذاشته است